Zoek in de BNTL en vind je bronnen snel!

BNTL, wat is dat?

De Bibliografie van de Nederlandse Taal- en Literatuurwetenschap (BNTL) kan beschouwd worden als de basistool van de neerlandistiek. Elk onderzoek, elke paper, elke presentatie start met een zoekactie in de BNTL.

De BNTL bevat Nederlandse, Vlaamse en buitenlandse titels van publicaties over Nederlandse taal- en letterkunde uit de periode 1940 tot heden (dus geen primaire literatuur). Waar mogelijk is steeds een link toegevoegd naar de digitale teksten.

Onze missie en doelstelling

Het Vlaamse Bureau voor de Bibliografie van de Neerlandistiek werd in 1969 opgericht met het doel de publicaties die verschijnen op het gebied van de neerlandistiek te inventariseren en te ontsluiten, en dat in de meest ruime zin: 

Taal- en letterkunde van de middeleeuwen tot heden, inclusief publicaties over het literaire leven, de productie en verspreiding van teksten (codicologie, boek- en drukgeschiedenis, kunstgeschiedenis, uitgeverijen en publieke media, prijzen, ...), of de plaats van taal en tekst in de geschiedenis van onderwijs, kerk, politiek enzovoort. We gaan ook op zoek naar publicaties over taalgebruik in verschillende situaties, veranderingen in semantiek of morfologie, cognitieve taalwetenschap en dialectgeografie. We zetten in op internationale neerlandistiek en verzamelen dus bronnen over literair vertalen, receptiegeschiedenis in het buitenland, postkoloniale theorieën en taalcontact...

Kortom proberen we met het Centrum voor de Bibliografie van de Neerlandistiek (CBN) om zo veel mogelijk publicaties op te nemen om een omvangrijke en dekkende databank te kunnen aanbieden. Dat hebben we in de loop van de jaren steeds gedaan door een lange lijst van tijdschriften systematisch op te volgen bij nieuwe uitgaves, de publicatielijsten van uitgeverijen te controleren, belangrijke academische auteurs op te volgen enzovoort.

Hoewel we dus steeds zo exhaustief mogelijk te werk zijn gegaan met een relatief klein team van twee of drie medewerkers, zullen sommige publicaties aan onze aandacht ontsnapt zijn. We moedigen onderzoekers en studenten dan ook aan om de zoekopdracht in de BNTL eventueel te combineren met een bezoek aan de faculteitsbibliotheek of verdere opzoekingen op het internet. 

Voor wie?

Voor neerlandici in binnen- en buitenland, maar ook voor een brede doelgroep van (kunst)historici, bibliotheekmedewerkers, uitgevers en, vanzelfsprekend, studenten en leerlingen. 

Emeritus hoogleraar prof. dr. Bart Besamusca: “Mijn indruk is dat neerlandici zich te weinig bewust zijn van de bibliografische goudmijn waarover zij kunnen beschikken (mijn buitenlandse collega’s zijn er jaloers op)”.

Geschiedenis van de databank

In 1969 werd een aanvang genomen met het excerperen van publicaties met het oog op een bibliografie van de Nederlandse taal- en letterkunde. De BNTL startte in 1970 op papier in de typische blauwe banden. De bronnen werden allemaal afzonderlijk opgelijst met bijhorende bibliografische informatie. Zo kon je bijvoorbeeld te weten komen in welk tijdschrift een artikel werd gepubliceerd, welke thema’s het besprak en wanneer het uitgegeven was. 

Op die manier werd de secundaire literatuur uit de periodes 1940-1945 (dl. 18) en 1960-2001 (dl. 22-31) systematisch ontsloten. In de loop der jaren is men stelselmatig overgegaan naar een digitale werkvorm die de papieren delen kon vervangen. Sinds 1988 werden de titels ook beschikbaar gesteld als online-retrievalbestand binnen PICA. In 2008 werd een geheel nieuw systeem in gebruik genomen, ontwikkeld in samenspraak met het Huygens Instituut. Sindsdien is de volledige biografie, een dagelijks groeiend bestand van ruim 300.000 titels.

Door de steeds evoluerende technologie, datastandaarden en gebruikersconformiteit, was er uiteindelijk dringend nood aan vernieuwing van de infrastructuur van de BNTL, die obsoleet geworden was. Bovendien was er een breuk in de data door verschillende notatiesystemen (papieren boekvorm en digitale BNTL). Beide problemen werden tegelijk aangepakt in de loop van 2024.

De invoer in het oude systeem werd afgesloten in het voorjaar van 2024. In een eerste stap zijn de data uit de BNTL geëxporteerd in een hedendaags bestandtype (RIS). Op die manier zijn de data ook veiliggesteld. Vervolgens zijn de data gedecodeerd en opnieuw gecodeerd met het oog op standaardisering en eenvormige weergave. 

Als invoersysteem werd voor het bibliografische open access systeem Zotero gekozen, dat werkt met de hedendaagse bibliografiestandaarden. Daarin zijn de oude data opgeladen. Alle data worden nagekeken op foutjes die erin geslopen zijn bij de omzetting en worden opgeschoond. Daarnaast zijn we publicaties blijven invoeren tot eind 2025. 

Sinds februari 2026 wordt die data ook gepresenteerd op onze nieuwe website, die gehost wordt door de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR). Deze website waarborgt extra aandacht voor de duurzame bewaring van de data, een betere doorzoekbaarheid en meer toegang tot open access-artikelen. 

Toekomst?

Door de stopzetting van onze Vlaamse subsidies in 2026 komt er helaas een einde aan dit zeer kostbaar project. Daarom werd er besloten om geen bronnen meer op te nemen die na 31 december 2025 gepubliceerd werden. Ongetwijfeld zullen er bronnen zijn die we in de loop der jaren over het hoofd hebben gezien, al heeft ons team steeds getracht zo exhaustief mogelijk te werk te gaan. Op deze website vindt u ook enkel de items die door ons team werden nagekeken en geoptimaliseerd. De oude data zijn namelijk te “vervuilend” voor het systeem om op de website te presenteren. Deze items worden nog steeds achter de schermen verwerkt en toegevoegd wanneer mogelijk. 

Hoewel er in de nabije toekomst geen grote plannen meer zijn voor de BNTL, denken we met de lancering van de nieuwe website en de conforme data een nuttig tool ontwikkeld te hebben. We hopen dat ze nog vele jaren door neerlandici en geïnteresseerden gebruikt en gepromoot zal worden.